De bekendste panopticons van Europa

Panopticon is namelijk een Latijns woord. Dit woordje houdt namelijk de architectonische principes in en de naam is bedacht door Jeremy Bentham. Je kunt een panopticon eerder zien als een soort gevangenis. Heb jij ooit eens in jouw leven gehoord van een panopticon? Wil je nog meer weten hierover? Hierbij is het raadzaam om verder en aandachtig dit artikel door te nemen. Je zult er zeker wat van leren! Wij wensen je natuurlijk heel veel leesplezier toe!

Wat panopticons zijn en hoe ze eruit zien

Panopticons worden meestal gezien als gevangenissen. Dit komt, omdat gebouwen die op zo een manier zijn gebouwd, bestaan uit gebouwen met een centrale hall die omringd is door ringen. Deze is ook nog in verdiepingen opgestapeld. Je krijgt op die manier het gevoel dat hier een gevangenis wordt beschreven. Zulke gebouwen hebben daarnaast ook nog twee ramen die je kunt aantreffen. Eentje is namelijk gericht naar binnen en het ander is gericht naar buiten. Meestal zijn panopticons niet altijd gevangenissen. Deze kunnen ook scholen, werkplaatsen of ziekenhuizen zijn. Een van mijn betere vrienden is een fotograaf Arnhem maar houdt enorm veel van geschiedenis. Hij is een van de bedenkers van dit artikel geweest.

Wat is de inspiratie geweest van dit idee?

Een ieder is bekend met een reus. Deze reus kan namelijk heel veel zien en ook vanuit een verre afstand. Op die manier is deze reus een inspiratie geweest voor het bouwen van panopticons in Europa. Een reus heeft namelijk heel veel ogen en kan alles zien. Indien jij je bijvoorbeeld in een panopticon bevindt, dien je te onthouden dat men je zal controleren. Alle ogen zijn dan gericht op jou. Als je bijvoorbeeld denkt aan gevangenissen, weet je dus dat er ten alle tijden controle dient te zijn op de gevangenen. Zo ook worden bepaalde scholen ook gezien als panopticons. Denk er bijvoorbeeld aan dat studenten gecontroleerd dienen te worden wanneer zij tentamens aan het maken zijn.

In de tegenwoordige tijd

Hedendaags maakt men nog steeds gebruik van panopticons. Het verschil ligt alleen in de technologie. Denk er bijvoorbeeld aan dat mensen momenteel nog steeds gecontroleerd worden, maar alleen door middel van de technologie. Enkele voorbeelden hiervan, zijn beveiligingscamera’s, mobiele telefoons, webcams en noem maar op.

Hedendaags vind je panopticons niet meer in de oude stijl, maar toch kun je ze nog vinden. In Nederland bijvoorbeeld, hebben 3 bekende provincies nog steeds panopticons. Deze zijn namelijk in Breda, in Haarlem en in Arnhem. In de meeste gevallen kun je op deze gebieden koepelgevangenissen vinden. Ook deze kun je vergelijken met de panopticons.

Mensen worden hedendaags nog steeds gecontroleerd. Ga maar eens na of deze een moderne vorm van slavernij is of juist voordelen met zich meebrengt. Tja, je kunt het vanuit verschillende invalshoeken bekijken. Mensen presteren bijvoorbeeld beter wanneer zij gecontroleerd worden en daarom maakt men nu nog steeds gebruik van panopticons.

Aan de hand van dit artikel weet je nu wat panopticons zijn. Ook ken je het verschil tussen de panopticons van nu en van vroeger. Wij hopen dat wij je voldoende geïnformeerd hebben. Wil jij zo graag een panopticon van dichtbij zien? Bezoek de 3 provincies in Nederland dan maar!

Geschiedenis van de panopticons in Europa

Vanuit een bepaald oogpunt wordt jouw gedrag gecontroleerd en beheerst. Hoe zou je het vinden als je constant gecontroleerd wordt? Werkt dit negatief of heeft het toch wel ergens zijn voordelen? 

Van waar de naam

In een oud Griekse mythe was er een reus genaamd Argus Panoptus die honderden ogen op zijn lichaam had. Vanwege de vele ogen op zijn lichaam was constante waakzaamheid geen moeite. Er was altijd een oog open die waakte. De Britse filosoof bracht deze principe mee in zijn filosofie theorie over controle en macht. Zijn filosofie was dat constante observatie van anderen een bijdrage levert om het gedrag van mensen te helpen verbeteren of reguleren. De filosoof wilde dit idee graag in de praktijk toe passen en bouwde daarom samen met een architect Willey Reveley een bouwsel dat als gevangenis dienst en de panopticum werd genoemd.

Wat is panopticon

Het panopticon of panopticum is een Latijns woord voor πανόπτης, panoptēs welke een architectonische principe inhoudt. Het panopticon principe is bedacht door Jeremy Bentham. Middels het panopticons worden groepen gecontroleerd, gedisciplineerd, bewaakt, bestudeerd, vergeleken en verbeterd. Als een gebouw volgens dit principe is gebouwd, dan bestaat het gebouw uit een centrale hal met ringen van cellen eromheen dat over een aantal verdiepingen is gestapeld. Daarbij heeft een cel twee ramen waarbij één raam gericht is naar binnen en het ander raam gericht is naar buiten. Het panopticum wordt gebruikt voor verschillende doeleinden. Het kan zijn een gevangenis, school, ziekenhuis of werkplaats. Tegenwoordig wordt een panopticum meer in verbinding gebracht met  een gevangenis of een koepelgevangenis.

Koepelgevangenis

Een koepelgevangenis is een gevangenis in de vorm van een grote koepel en is gebouwd volgens het panopticum principe. De gedetineerde wordt in de gaten gehouden door de bewakers vanuit het centrum van de cirkelvormige complex. In het centrum bevindt zich een inspectie toren dat zodanig is ontworpen dat de gedetineerden niet konden zien of de bewakers in de toren aanwezig zijn. De gevangene weet dus niet zeker of ze werkelijk wordt geobserveerd of niet. Maar de gevangene krijgt wel het gevoel dat ze wordt bekeken omdat de inspectie toren vlak voor hun ogen is. Hierdoor denkt de gedetineerde dat er op hem wordt gelet en wordt gemotiveerd om zich goed te gedragen. De bedoeling van zo een gevangenis is niet alleen maar het houden van toezicht op de gevangenen. In zo een koepelgevangenis kun je heel veel gevangenen in het oog houden en zijn er niet veel kosten aan verbonden.

Van deze type koepelgevangenissen zijn er 3 in Nederland namelijk koepelgevangenis in Breda, koepelgevangenis Arnhem en koepelgevangenis in Haarlem. Hedendaags worden deze gebouwen echter niet meer als koepelgevangenis aangewend maar worden gebruikt voor andere diensten. Met een schilder Oss heb je altijd bescherming en kleur voor je kostbaarste bezit.

Panopticons in het heden          

De panopticon is een principe dat in de architectuur werd toegepast om bepaalde groepen te controleren en macht over hen uit te oefenen. In de tegenwoordige tijd wordt ook controle en macht uitgeoefend op anderen via allerlei apparaten en systemen denk maar aan beveiligingscamera’s, webcams, mobiele telefoons en noem maar op. Het panopticum-principe komt nog steeds in deze tijd voor maar dan in digitale vorm. Het is dus een digitaal panopticum die eeuwen geleden zijn oorsprong heeft gekend en nog toepasbaar is in onze tijd. …